Een fragment…

[5 maart 2018]

Driegeleding als vorm om moreel te worden
Dieter Brüll

‘Maar zoals de vorm niets vermag zonder de geest, zou ook de geest niet tot daden in staat zijn, indien hij zich niet een vorm scheppen kon’
(Uit: Hoe verkrijgt men bewustzijn op hogere gebieden, Rudolf Steiner)

Wij ondergaan het telkens weer: met veel goede (sociale) wil komt een initiatief tot stand – het verzandt of verstart, omdat die sociale wil de vorm niet vindt waarin hij vruchtbaar kan worden. Menige instelling lijkt hierdoor wel het vat der Danaïden. Omgekeerd is het zo – en hier is weer het gelijk aan de zijde van hen, die versterking van de sociale wil een basisvoorwaarde noemen – dat de beste structuur geen sociaal probleem kan oplossen, als de betrokkenen geen sociale impulsen hebben. Van niets komt niets. Dus toch vanuit twee kanten/kampen opereren? Zo men wil. Het doen ontstaan van een sociale impetus, het aankweken van sociale vaardigheid is nooit weg. Het is, eenmaal de vorm gegeven, zelfs hard nodig. Maar wel zonder het argument, dat daarmee op den duur het ontstaan van driegeleding mogelijk wordt gemaakt. De relatie ligt andersom en is niet omkeerbaar: het is de drieledige structuur die als opvoeder tot sociaal gedrag fungeert; zoals het onze huidige, op eigenbelang gerichte structuren zijn die veel van de op ‘verbetering van de mens’ gerichte activiteiten weer teniet doen. Wij weten allen dat moraalpreken het niet meer doen.

Iemand wegens gemaakte fouten de les lezen, wordt terecht niet meer gepikt; ook niet als men inziet fout te zijn geweest. Anders is het, als men zich aan regels stoot, die men zelf mede in het leven heeft geroepen of in volle vrijheid heeft aanvaard. Het is een groot verschil, of wij door de directeur (of de huistiran) op de vingers worden getikt, omdat wij ons naar zijn mening niet juist gedragen of zelfs misdragen. Of dat diegene die aangewezen is om op de naleving van de door onszelf opgestelde regels toe te zien, ons buiten elke morele beoordeling zelfs zonder eigen oordeel over de innerlijke waarde van die normen erop wijst dat wij deze hebben overtreden. Dan begint de vorm op te voeden. En deze vorm is niet alleen acceptabel, die hebben wij al geaccepteerd. Het bewuste gebruik van vormen blijkt op weerstanden te stuiten – begrijpelijk bij wie gewend is vanuit zijn eigen autoriteit te beslissen. Daarom is het interessant dat Steiner, waar hij over het centrale thema van de scheiding van arbeid en inkomen schrijft in Antroposofie en het sociale vraagstuk (Zie: Rudolf Steiner – Verbeter de wereld (en begin samen), Nearchus CV), de vorm als opvoedende factor introduceert. Hij spreekt dan van inrichtingen. ‘Wie voor zichzelf werkt, moet op den duur wel tot egoïsme vervallen. Alleen wie geheel en al voor anderen werkt, kan langzamerhand een werkelijk altruïstische werker worden.’ Daarom is driegeleding, het structuurprincipe dus, iets om ‘in de hoofden te hameren´. Zoals de natuurwetten zouden de kinderen ook de sociale wet ‘driegeleding’ behoren te leren en die bij het verlaten van de school beheersen ‘zoals de vier basisvaardigheden van het rekenen’ (optellen, aftrekken, vermenigvuldigen en delen). Daarmee zou immers op geen enkele wijze op sociale inhouden en wereldbeschouwelijke standpunten vooruit worden gelopen. Wel zouden er dan mensen komen die hun samenwerkingsverbanden volgens het principe van de driegeleding willen bouwen. Niet omdat ze moreler zijn dan de rest van de wereld. Maar om moreel te worden. Dualiteiten zijn een functie van de ruimte: een mens ziet er van voren anders uit dan van achteren. Het sociale evenwel wordt beheerst door de tijd. Wat zich momenteel als tegenstelling openbaart, is in wezen een fase-verschil. Haar vruchten zal de driegeleding pas in de toekomst kunnen afwerpen, als de mens socialer is geworden – dankzij drieledige structuren nu.

(Bij Nearchus CV is een driedelige uitgave met verzamelde teksten van Dieter Brüll in voorbereiding. Het eerste deel zal over enkele maanden verschijnen.)

Gespot

koos LAN[10/2/2014] Kijk, dát mogen we graag zien: in gezelschap praten over of voorlezen uit uitgaven van Nearchus!
We hadden de foto nog niet eerder onder ogen gehad, maar hier is te zien hoe Koos Bakker (directeur van Odin Estafette) tijdens het jubileumcongres van de BD-Vereniging in november 2012, op vruchtbare wijze put uit het boekje Landbouw, economie en sociale driegeleding.

Dit boekje met teksten van Dieter Brüll is al lang geleden uitverkocht en kost antiquarisch driemaal zo veel als toen wij het zelf verkochten (misschien brengt dit u wel op een idee over de investeringswaarde van onze uitgaven). Maar wij zijn tegen speculatie, ook als het gaat om speculeren in onze eigen titels. We gaan die teksten gewoon weer beschikbaar maken en werken hier inmiddels aan een driedelige uitgave met verzamelde teksten van Dieter Brüll.

Recente berichten

Sociale netwerken